ORTA DOĞU’DA 40 GÜNLÜK SAVAŞTA ATEŞKES

İran, ABD ve İsrail hattında kritik gelişme: Geçici mutabakat sağlandı

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik yaklaşık 40 gündür sürdürdüğü çatışmalar, Pakistan’ın arabuluculuğunda varılan geçici ateşkesle şimdilik durduruldu. Küresel ölçekte siyasi ve ekonomik etkiler yaratan kriz, tarafların karşılıklı adımlarıyla yeni bir aşamaya girdi.

Diplomatik kaynaklara göre, iki hafta süreyle uygulanması planlanan ateşkesin, bölgesel tansiyonu düşürmesi bekleniyor. Sürecin en kritik aşamalarından biri ise İran’ın ateşkes önerisine verdiği yanıt oldu. Tahran’ın cevabı Pakistan üzerinden iletilirken, resmi açıklama İran devlet ajansı Islamic Republic News Agency (IRNA) tarafından duyuruldu.

İRAN’DAN KALICI ÇÖZÜM VURGUSU

IRNA’ya dayandırılan bilgilere göre İran, geçici ateşkes yerine kalıcı bir çözüm talep etti. Tahran yönetimi, savaşın yalnızca durdurulmasının değil, tamamen sona erdirilmesinin güvence altına alınmasını şart koştu.

Öne çıkan talepler arasında özellikle bölgesel çatışmaların tüm cephelerde bitirilmesi dikkat çekti. İran, Lübnan ve Gazze dahil olmak üzere Orta Doğu’daki tüm askeri gerilimlerin kalıcı olarak sonlandırılmasını istedi.

İRAN’IN ATEŞKES İÇİN ÖNE SÜRDÜĞÜ BAŞLICA ŞARTLAR

İran tarafının sunduğu şartlar şu şekilde özetleniyor:

• Ateşkesin geçici değil, uluslararası güvencelerle kalıcı hale getirilmesi
• Orta Doğu’daki tüm çatışma alanlarında savaşın tamamen sona erdirilmesi
• Basra Körfezi’ndeki ABD askeri varlığının sonlandırılması
• İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünün tanınması ve yeni bir geçiş protokolü oluşturulması
• İran’a yönelik ekonomik yaptırımların kaldırılması
• Barışçıl nükleer faaliyetler kapsamında uranyum zenginleştirme hakkının kabul edilmesi
• Savaş sürecinde oluşan ekonomik zararların tazmin edilmesi

SON ANDA GELEN KABUL

ABD Başkanı Donald Trump, verilen sürenin dolmasına kısa süre kala yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı’nın açık kalması şartıyla ateşkesi kabul ettiklerini duyurdu.

İran tarafında ise kararın, dini liderin oğlu Mücteba Hamaney’in onayıyla alındığı belirtildi. Ateşkesin 10 Nisan Cuma günü yürürlüğe gireceği açıklandı.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, saldırıların durması halinde savunma operasyonlarının da sona ereceğini ifade etti. Araghchi ayrıca, nükleer silah edinmeme ve Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer güvenliğini sağlayacak yeni bir protokol üzerinde çalışıldığını açıkladı.

PİYASALAR NEFES ALDI

Uzmanlara göre ateşkes kararı, belirsizliklerin sürdüğü bir ortamda küresel piyasalar açısından kısa vadeli bir rahatlama sağladı. Özellikle enerji piyasalarında dikkat çeken gelişmeler yaşandı.

Ateşkesin ardından Orta Doğu kaynaklı risklerin azalmasıyla birlikte petrol fiyatlarında düşüş gözlemlendi. Ancak anlaşmanın kalıcılığı ve ekonomik etkileri konusunda belirsizlikler devam ediyor.