Martta Fiyatlar Rafı Yaktı: Marketle Üretici Arasında Makas Açıldı

Mart ayında gıda fiyatlarında yaşanan dalgalanma, hem üreticiyi hem de tüketiciyi zorlamaya devam etti. Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) verileri ve saha gözlemlerine göre, market raflarında fiyat artışları geniş bir ürün grubuna yayılırken, üretici ile tüketici arasındaki fiyat farkı dikkat çekici seviyelere ulaştı.

Marketlerde Zam Dalgası Genişledi

Mart ayı boyunca zincir marketler ve yerel satış noktalarında yapılan incelemelerde, 45 temel ürünün yaklaşık 35’inde fiyat artışı yaşandığı, yalnızca 10 üründe gerileme görüldüğü tespit edildi. Özellikle sebze reyonlarında artışlar daha sert hissedildi.

Ankara’daki bazı zincir marketlerde:

• Karnabahar 95 TL’ye kadar çıktı
• Domates 60 TL bandına dayandı
• Sivri biber 80 TL’yi gördü

Semt pazarlarında ise fiyatlar görece daha düşük kalsa da üretici ile raf arasındaki fark yine yüksek seviyelerde kaldı.

Zam Şampiyonu Değişti

Mart ayında fiyatı en fazla artan ürün markette yaklaşık %105 artışla sivri biber oldu. Onu:

• %88 ile domates
• %70 ile patlıcan
• %55 ile marul takip etti

Fiyatı en fazla düşen ürün ise %42 gerilemeyle salatalık olarak öne çıktı. Kabak ve yeşil soğan da düşüş gösteren ürünler arasında yer aldı.

Üreticide Fiyat Dengesi Bozuldu

Üretici tarafında ise 30’dan fazla ürünün yaklaşık yarısında fiyat artışı yaşanırken, bazı ürünlerde ciddi düşüşler görüldü.

• Üreticide en fazla artış %90’a yakın oranla biberde
• En sert düşüş ise %50’ye varan oranla kabakta gerçekleşti

Bu durum, özellikle lojistik, aracı maliyetleri ve stoklama etkisiyle market fiyatlarına doğrudan yansımadı.

Fiyat Farkı Rekor Seviyeye Yaklaştı

Bazı ürünlerde üretici ile market arasındaki fiyat farkı 3 ila 4 kat arasında değişti.
Örneğin:

• Üreticide 20 TL olan karnabahar, rafta 85-95 TL
• Üreticide 15 TL olan portakal, markette 50 TL civarında satıldı

Bu tablo, aracılık maliyetleri ve tedarik zincirindeki sorunları yeniden gündeme taşıdı.

Mart Enflasyonu Detayı: Gıda Yine Zirvede

Mart ayında açıklanan enflasyon verilerine göre gıda fiyatları aylık bazda %6-8 aralığında artış göstererek genel enflasyonun üzerinde kaldı. Yıllık bazda ise gıda enflasyonu %70’e yaklaşarak vatandaşın alım gücünü en çok etkileyen kalemlerden biri oldu.

Uzmanlara göre bu artışta:

• Olumsuz hava koşulları
• Nakliye ve akaryakıt maliyetleri
• Gübre ve yem fiyatlarındaki yükseliş
  belirleyici rol oynadı.

Girdi Maliyetleri Tırmanıyor

Tarımda maliyet baskısı da hız kesmedi. Mart ayında:

• Gübre fiyatlarında %10-25 arası artış
• Yem fiyatlarında %4-6 yükseliş
• Mazotta yaklaşık %20’ye yakın artış

gözlemlendi. Bu artışların önümüzdeki aylarda raf fiyatlarına yeni zamlar olarak yansıması bekleniyor.

Bizden Yorumlar:
Mart verileri, Türkiye’de gıda fiyatlarının sadece arz-talep dengesiyle değil, maliyet zinciri ve piyasa yapısıyla da şekillendiğini bir kez daha ortaya koydu. Üretici ile tüketici arasındaki makas kapanmadıkça, vatandaşın ucuz gıdaya erişimi zorlaşmaya devam edecek.