Petrol Arzı Toparlanıyor, Fiyatlar Yüksek Kalıyor: Türkiye Ekonomisini Ne Bekliyor?

Orta Doğu’dan petrol ihracatı beklenenden hızlı toparlanırken, savaşın oluşturduğu riskler petrol fiyatlarını yüksek tutuyor. Türkiye açısından enerji arzında çeşitlilik önemli bir güvence sağlasa da yüksek petrol fiyatları enflasyon, cari açık, üretim maliyetleri ve vatandaşın bütçesi üzerindeki baskıyı sürdürebilir.

Küresel petrol piyasalarında dikkat çeken bir gelişme yaşanıyor. Araştırmalara göre Basra Körfezi’nden petrol ihracatı, eylül sonundan itibaren 2025 ortalaması civarına toparlandı. Bu hesaplamaya, tankerlerin konumlarını gizlemek amacıyla takip sistemlerini kapatarak gerçekleştirdiği tahmin edilen günlük yaklaşık 4 milyon varillik sevkiyat da dahil ediliyor.

Ancak petrol arzındaki toparlanma, fiyatların hızla düşeceği anlamına gelmiyor. Brent petrolün spot fiyatında yaklaşık 25 dolarlık risk primi bulunduğunu tahmin ediyor. Bu tutar kesinleşmiş bir fiyat farkı değil, analistin piyasa koşullarına ilişkin hesaplamasıdır.

TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN ÜÇ ÖNEMLİ RİSK

1. Enflasyon üzerindeki baskı sürebilir

Türkiye petrol ihtiyacının önemli bölümünü ithalatla karşıladığı için uluslararası petrol fiyatlarındaki yükseliş akaryakıt maliyetlerini artırabilir. Bunun etkisi yalnızca benzin ve motorinle sınırlı kalmaz; taşımacılık, tarım, sanayi ve dağıtım maliyetleri üzerinden birçok ürünün fiyatına yansıyabilir.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası da 2026 yılına ilişkin değerlendirmelerinde jeopolitik gelişmelerin enerji fiyatları ve ulaştırma maliyetleri üzerinden enflasyon görünümünü etkilediğine dikkat çekiyor. Akaryakıtta uygulanan eşel mobil sistemi fiyat artışlarının tüketiciye yansımasını sınırlayabilse de bu etkinin petrol fiyatlarının seviyesine bağlı olduğu vurgulanıyor.

2. Cari açık ve döviz ihtiyacı artabilir

Petrolün daha pahalıya ithal edilmesi, aynı miktarda enerji alınsa bile Türkiye’nin döviz faturasını yükseltebilir. Bu durum, diğer koşullar değişmediğinde dış ticaret dengesi ve cari açık üzerinde olumsuz etki yaratabilir. Enerji ithalatına ayrılan kaynağın artması, ekonominin diğer alanlarında kullanılabilecek dövizi de sınırlandırabilir.

3. Sanayi, ihracat ve turizm maliyetleri etkilenebilir

Yüksek akaryakıt ve enerji maliyetleri üreticilerin giderlerini artırırken ihracatçıların uluslararası rekabet gücünü zorlayabilir. Lojistik giderlerindeki yükseliş, özellikle taşıma maliyetlerine duyarlı sektörleri etkileyebilir. Turizmde de uçuş, transfer ve işletme maliyetleri üzerinden baskı oluşabilir.

TÜRK YETKİLİLER NE DİYOR?

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, 16 Ekim’de Moskova’da düzenlenen Rusya Enerji Haftası kapsamındaki konuşmasında Türkiye’nin enerji talebinin arttığını ve enerji kaynaklarının büyük bölümünün ithal edildiğini belirtti. Bayraktar, bu tablo karşısında kaynak çeşitlendirmesi ve altyapı yatırımlarını temel politika alanları olarak gösterdi. Petrol ve doğal gaz boru hatlarının kapasitelerinin etkin kullanılmasının önemini de vurguladı.

Bakan Bayraktar, mart ayında yaptığı açıklamalarda ise Türkiye’nin petrol ve doğal gaz tedarikinde mevcut koşullar itibarıyla bir arz güvenliği sorunu öngörmediklerini, tedarik kaynaklarının çeşitliliğinin ülkeyi koruduğunu ifade etmişti.

Türkiye ekonomisi açısından temel hedef; enerji arz güvenliğini korurken ithalat faturasını azaltmak, yerli üretimi artırmak ve küresel fiyat şoklarının vatandaşın bütçesine yansımasını sınırlamak olmalı.