Fındıkta 300 TL Hayali Yeniden Gündemde! 

Trabzon’da fındık üreticisi, kahverengi kokarcanın yol açtığı verim ve randıman kaybı ile artan üretim maliyetlerinin altında eziliyor. Serbest piyasada fiyatlar 170-175 TL seviyelerinde seyrederken 300 TL beklentisi yeniden gündeme geldi. Bazı çevrelerde dile getirilen 400 TL beklentisi ise tartışma yaratıyor. Peki, bu rakamların dayanağı ne? Gözler 4 Kasım’a çevrilirken üreticinin asıl beklentisi emeğinin karşılığını alabilmek.

Trabzon’da fındık üreticisi fiyat bekliyor

Karadeniz ekonomisinin temel gelir kaynaklarından fındıkta üreticinin gözü yeniden fiyatlara çevrildi. Ancak Trabzon’da bahçelerde yaşanan kayıplar ile serbest piyasadaki fiyatlar arasındaki uçurum, üreticinin beklentilerini daha da önemli hale getirdi.

2026 sezonunda Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), Giresun kalite fındık için kilogram başına 255 TL, Levant kalite için 250 TL, sivri kalite için 245 TL alım fiyatı açıkladı. Buna rağmen serbest piyasada beklenen yükseliş gerçekleşmedi. Ekim ayının son haftasında Trabzon’da açıklanan fiyatlar, ürün çeşidine göre yaklaşık 164-175 TL aralığında kaldı.

Böylece TMO’nun açıkladığı fiyatlarla serbest piyasa arasında kilogram başına yaklaşık 75-90 TL fark oluştu. Bu tablo, üreticinin neden fiyat artışı beklediğini ortaya koyuyor.

300 TL beklentisinin dayanağı ne?

Trabzon’da 300 TL beklentisi yeni ortaya çıkmış değil. Ortahisar Ziraat Odası Başkanı Mustafa Bekar, yeni sezon öncesinde fındık fiyatının 300 TL’nin altında olmaması gerektiğini savunmuştu. Trabzon Ziraat Odaları Koordinasyon Kurulu Başkanı Hasan Kozoğlu da üreticinin kilogram başına en az 300 TL beklentisi bulunduğunu açıklamıştı.

Bu beklentinin temelinde üç unsur bulunuyor:

• Üretim maliyetleri: Gübre, ilaç, budama, bahçe bakımı, hasat işçiliği ve nakliye giderleri yükseldi.

• Kahverengi kokarca zararı: Üründe boş, buruşuk ve lekeli iç oluşumu, randıman ve kalite kaybına neden oldu.

• Üreticinin gelir beklentisi: Üretici yalnızca yaptığı masrafı karşılamak değil, emeğinin karşılığını da almak istiyor.

Ancak 300 TL, üretici temsilcilerinin dile getirdiği bir fiyat beklentisi. Bu rakamın tüm üreticiler için hesaplanmış, bağımsız biçimde doğrulanmış ortak maliyet sonucu olduğu söylenemez.

Kokarca fındığı vurdu, randıman düştü

Trabzon açısından en önemli sorunlardan biri kahverengi kokarca zararlısı. Trabzon Milletvekili Sibel Suiçmez, üreticilerden aldığı bilgilere dayanarak bazı bölgelerde fındık randımanının geçen yıl 45-46 seviyelerinden bu sezon 30-31 seviyelerine kadar gerilediğini açıkladı.

Suiçmez, zararın boyutunun belirlenmesi, üreticiye destek verilmesi ve TMO’nun alım koşullarının değerlendirilmesi amacıyla konuyu Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşıdı.

Randıman kaybı yalnızca ürün miktarını değil, üreticinin elde edeceği geliri de etkiliyor. Üstelik TMO’nun kalite kriterlerini karşılayamayan ürünlerin alımında sorun yaşanması, bazı üreticileri daha düşük fiyatlı serbest piyasaya yöneltebiliyor.

Dolayısıyla Trabzon’da mesele yalnızca fındığın kaç liradan satıldığı değil, üreticinin elindeki ürünün ne kadarının pazarlanabilir kalitede olduğu.

Trabzon ekonomisi için fındık hayati önem taşıyor

Fındıkta yaşanan fiyat sorunu yalnızca üreticinin gelirini etkilemiyor. Trabzon’un kırsal ekonomisi, esnafı, tarımsal iş gücü ve yerel ticareti de fındıktan elde edilen gelire bağlı.

Üreticinin gelirinin düşmesi, hasat ve bahçe bakımına ayrılan harcamaların azalmasına; bu da kırsal ekonomideki hareketliliğin zayıflamasına yol açabilir. Kokarca nedeniyle yaşanan verim ve kalite kaybı da eklendiğinde sorun, tarımsal üretimin sürdürülebilirliği açısından daha önemli hale geliyor.

Sonuç olarak Trabzon’da üreticinin beklentisi maliyetleri karşılayan, emeğin karşılığını veren ve üretimi sürdürmeyi mümkün kılan bir fiyat. Ancak 300 TL beklentisinin de 400 TL iddiasının da somut maliyet hesapları ve piyasa verileriyle desteklenmesi gerekiyor. Bununda doğru bilgilere dayandığını gösteriyor.

Trabzon serbest piyasa göstergesi: Ekim ayının son haftasında yaklaşık 164-175 TL aralığı. Fiyatlar kaliteye ve alım koşullarına göre değişiyor.