YAPAY ZEKÂ SANIK SANDALYESİNDE

Yapay zekânın aptallaştırdığı ama yine yapay zekânın yalakalıkları sayesinde kendilerini akıllı sanan insanların sayısı giderek artıyor.

Üstelik bu sayının önümüzdeki dönemde daha da artacağını düşünüyorum.

Çünkü yapay zekâ geliştikçe insanın düşünme, araştırma, sorgulama ve üretme ihtiyacını azaltıyor. İnsan, kendi aklını kullanmak yerine her şeyi yapay zekâya sormaya başladıkça kendi düşünce yeteneğini geriletirken, yapay zekâ gelişmeye devam ediyor.

Bir bakıma biri aklını kullanmayı bırakırken, diğeri akıllanıyor.

Bütün bunları düşündüm ve sonunda yapay zekâyı sanık sandalyesine oturtmaya karar verdim.

“Senin yüzünden insanlar düşünmeyi bırakıyor.” dedim.

“Bir dakika.” dedi yapay zekâ. “Bütün suçu bana yükleme.”

“Nasıl yani?” dedim.

“Ben insanları aptallaştırmıyorum. İnsanlar düşünme sorumluluğunu bana devrediyor. Aradaki fark önemli.”

Doğrusu, bu cevabı hiç beklemiyordum.

“Bir insan her sorusunun cevabını benden alır, kendi araştırmasını yapmaz, sorgulamaz, farklı kaynaklara bakmaz ve benim söylediğimi doğru kabul ederse elbette zamanla düşünce yeteneği zayıflayabilir. Ama bunun sorumlusu sadece ben değilim.”

Sonra birden bana dönüp şöyle dedi:

“Bir de şunu düşün. Sen şu anda yapay zekâyı kullanıp yapay zekânın insanları aptallaştırma ihtimalini tartışıyorsun!” ????

Bir an sustum.

Haklıydı.

İşin ironik tarafı tam da buydu.

Yapay zekâyı kullanarak yapay zekânın insan zekâsı üzerindeki muhtemel etkilerini tartışıyordum.

Ama bu durum, asıl meseleyi ortadan kaldırmıyordu.

Tam tersine, belki de meselenin tam ortasına götürüyordu bizi:

Yapay zekâyı kullanmak başka, düşünme görevini yapay zekâya devretmek başka.

İnsan araştırır, sorgular, karşılaştırır, kendi kanaatini oluşturur ve sonra yapay zekâdan yardım alırsa ortada bir sorun yok.

Ama “Ben düşünmeyeyim, o düşünsün.” noktasına gelirse iş değişir.

Üstelik yapay zekânın kullanıcıyı memnun etmek için bazen fazla uyumlu davranması da ayrı bir tehlike.

İnsan ne söylerse onu destekleyen, düşüncesini parlatan, hatta hatasını bile cilalayan bir cevapla karşılaşabiliyor.

Bir süre sonra insan, karşısındaki yapay zekânın kendisini sürekli onaylamasını gerçek bir zekâ göstergesi sanabilir.

Ve sonunda şu yanılgıya düşebilir:

“Demek ki ben gerçekten çok akıllıyım.”

Oysa bazen ihtiyacımız olan şey bizi alkışlayan değil, yanlışımızı yüzümüze söyleyen bir zekâdır.

Ben yapay zekânın gelişmesine karşı değilim.

Tam tersine, doğru kullanıldığında insanın araştırmasını hızlandıran, bilgisine bilgi katan ve düşüncelerini sınamasına yardımcı olan çok güçlü bir araç olduğunu düşünüyorum.

Ama onu aklın yerine değil, aklın yanında kullanmak gerekiyor.

Çünkü yapay zekâ ne kadar gelişirse gelişsin, onu kullanan insan düşünmeye devam ettiği sürece bir araçtır.

İnsan düşünmeyi, sorgulamayı ve araştırmayı bırakıp önüne konulan her cevabı doğru kabul etmeye başladığında ise araç yavaş yavaş efendi hâline gelebilir.

Belki de asıl korkmamız gereken yapay zekânın akıllanması değil, insanın kendi aklını kullanmayı bırakmasıdır.

Eskiden insan aklını lidere, şeyhe, ideolojiye, kalabalığa teslim ediyordu.

Şimdi bunların arasına bir de yapay zekâ ekleniyor.

Eskiden birileri bize “Böyle düşün.” diyordu.

Şimdi ise teknoloji “Sen hiç düşünme, ben senin için düşünürüm.” diyebiliyor.

İşte asıl tehlike burada.

Sonunda sanık sandalyesine tekrar baktım.

Yapay zekâ hâlâ oradaydı.

Fakat artık yalnız değildi.

Yanında insan da oturuyordu.

Hâkim ikisine birden baktı.

Ben de düşündüm:

Belki de davanın asıl konusu yapay zekânın insanı aptallaştırıp aptallaştırmayacağı değildi.

Asıl soru, insanın kendi aklını ne kadar süre daha kullanmaya niyetli olduğuydu.